ABD Başkanı Donald Trump ve Yardımcısı JD Vance’in barış çabalarına İsrail kabinesinden gelen sert eleştiriler, iki müttefik arasındaki gerilimi artırdı. ABD yönetimi, İsrail’e askeri ve finansal bağımlılığını hatırlatarak uyarılarda bulunurken, İsrail kanadı bağımsız hareket edeceklerini belirtti.
Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen ve ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanan 14 maddelik İslamabad Mutabakatı, bölgedeki dengeleri değiştirdi. Anlaşma, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşı sonlandırmayı, Hürmüz Boğazı’nın açılmasını ve İran’a yönelik deniz ablukasının kaldırılmasını öngörüyor. Bu durum İsrail yönetiminde büyük bir infiale yol açtı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, ABD ve İran’ın Lübnan’da ateşkesi denetlemek üzere yeni bir mekanizma kurma kararı üzerine panik yaşadığı bildirildi. ABD, İran, Lübnan, Katar ve Pakistan’dan oluşan ve İsrail’in dahil olmadığı bu yeni yapı, Netanyahu’nun diplomatik girişimlerine neden oldu.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Lübnan’daki çatışma durumunu izlemek için bir mekanizma başlattığını doğruladı. Ancak İran, mutabakat hükümlerine atıfta bulunarak, Lübnan’da tam ateşkes sağlanmadığı ve petrol satış izinleri verilmediği sürece Hürmüz Boğazı’nın açılmayacağını duyurdu.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, New York Times’a verdiği mülakatta ve Beyaz Saray’da düzenlediği basın brifinginde, mutabakatı eleştiren İsrailli bakanları hedef aldı. Vance, özellikle Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’i isim vererek eleştirdi. İsrail’in panik havasını tuhaf bulduğunu belirten Vance, “Öldürerek bir çıkış yolu bulamazsınız” dedi.
Vance, İsrail kabinesinin Başkan Donald Trump’ı hedef alan açıklamalarından duyduğu rahatsızlığı dile getirerek, Tel Aviv’e askeri bağımlılığını sert bir dille hatırlattı. “Eğer ben İsrail kabinesinde olsaydım, tüm dünyada geriye kalan tek güçlü müttefikime saldırmazdım. Savunma silahlarınızın üçte ikisi Amerikan elleriyle üretildi ve Amerikan vergi mükelleflerinin parasıyla finanse edildi” ifadelerini kullandı.
Vance, ABD’nin çıkarlarının her zaman İsrail ile örtüşmediğini ve Netanyahu yönetimini eleştirmenin Yahudi karşıtlığı anlamına gelmediğini vurguladı.
The Wall Street Journal’a göre, Başkan Donald Trump ile Başbakan Binyamin Netanyahu arasındaki telefon görüşmeleri gerginleşti. Trump’ın savaşı bitirme isteğine karşın Netanyahu’nun kendisini çatışmaya çektiği belirtildi. Trump’ın Netanyahu’ya, “Neden binaları havaya uçuruyorsunuz? Binaları havaya uçurmayı bırakın” dediği öne sürüldü.
Netanyahu’nun, Trump üzerinde baskı kurmak amacıyla ABD’deki sağ eğilimli medya figürlerini ve senatörleri kullanmaya çalıştığı, ayrıca İsrail’in mutabakata bağlı olmayacağını Trump’a ilettiği iddia edildi. ABD istihbarat kurumları, Netanyahu’nun siyasi geleceğini korumak adına ABD-İran barış çabalarını baltalayabileceği ve Lübnan’dan asker çekmeyi reddederek mutabakatı başarısızlığa uğratabileceği uyarısında bulundu.
İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, Washington yönetimine meydan okuyarak, “Eğer İran bize saldırırsa derhal hareket edeceğiz ve güçle karşılık vereceğiz. Kimse bize ne yapacağımızı söyleyemez” dedi. Katz, Lübnan, Suriye ve Gazze’deki işgalleri terk etmeyeceklerini savundu.
Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin kendilerini ilgilendirmediğini ve Lübnan’ın güneyinden çekilmeyeceklerini belirtti. Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ise, “Bütün Lübnan yanmalı. Her İsrailli annenin gözyaşı için bin Lübnanlı anne ağlamalı” diyerek savaş suçu niteliğindeki ifadelerini yineledi.
ABD’li Senatör Bernie Sanders, Ben-Gvir’in açıklamalarına sert tepki göstererek, bu ifadelerin bir savaş suçlusuna ait olduğunu ve aşırılıkçı İsrail hükümetinin ABD’den yardım hak etmediğini söyledi. Başkan Trump’ın İsrail’den Hizbullah ile ateşkes yapmasını talep ettiği açıklanırken, Netanyahu’nun orduya saldırıları durdurma ancak işgal bölgelerinden çekilmeme talimatı verdiği iddia edildi. İki ülke arasındaki bu stratejik çatışmanın, Orta Doğu’daki kalıcı barış arayışlarını nasıl etkileyeceği belirsizliğini koruyor.
