ABD, dünya petrol ve doğal gaz arzının yüzde 20’sinin taşındığı kritik Hürmüz Boğazı’ndan gemilere zorunlu geçiş ücreti uygulanması planına şiddetle karşı çıkıyor. Geçen ay imzalanan mutabakat zaptı sonrası gündeme gelen bu iddia, İran’ın ücret toplanması konusundaki ısrarı ve Umman’ın arabuluculuk çabalarıyla bölgede yeni bir tartışma başlattı.
Geçtiğimiz ay imzalanan mutabakat zaptı, ABD ve İran’ın 60 gün boyunca boğazdan güvenli ve serbest geçiş konusunda anlaşmasını sağladı. Bu sürenin ardından, kritik su yolunun yönetimi İran ve Umman’ın diğer Basra Körfezi ülkeleriyle yapacağı görüşmelerle belirlenecek.
Umman Dışişleri Bakanı Sayyid Badr bin Hamad Al Busaidi, bu hafta yaptığı açıklamada zorunlu geçiş ücretlerini desteklemediklerini belirtti. Bakan, Malakka ve Singapur boğazlarındaki modellere benzer gönüllü ücretler ile zorunlu geçiş ücretleri arasında ayrım yapılması gerektiğini ifade etti.
Görüşmelere yakın kaynaklar, ücret planının yakın zamanda ABD’ye iletildiğini aktardı. Ancak Orta Doğulu bir yetkili, Umman’ın henüz resmi bir teklif sunmadığını ve olası mekanizmalar konusunda ABD’ye danışıldığını kaydetti.
Müzakerelere yakın bir kaynak, ABD’li müzakerecilerin teklifle ilgili endişeleri olduğunu bildirdi. Kaynak, Umman’ın nakliye trafiğinden zorunlu ücret alınmaması yönündeki taahhüdünü koruduğunu ve taslakta zorunlu bir geçiş ücretinin yer almadığını vurguladı.
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, “Başkan Trump, uluslararası bir su yolu olan Hürmüz Boğazı’ndan İran’ın ücret talep edemeyeceğini açıkça belirtmiştir” açıklamasını yaptı. Trump yönetimi yetkilileri, boğazın ücretli hale getirilmesi fikrine karşı çıkıyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçen hafta Orta Doğu ziyareti sırasında bu konuya değindi. Rubio, “Hiçbir ülkenin uluslararası bir su yolundan geçiş ücreti veya vergi almasına izin verilemez. Mevcut uluslararası hukuk budur” ifadelerini kullandı.
Orta Doğulu bir yetkili, İran’ın ücret toplanması konusunda ısrarcı olduğunu iddia etti. Aynı yetkili, Amerikalıların eninde sonunda bunun bir versiyonunu kabul edeceğine inandığını belirtti.
Yetkiliye göre, toplanacak fonlar uluslararası toplum ve Uluslararası Denizcilik Örgütü ile istişare içinde toplanabilir. Kabul edilmesi halinde ise fonlar İran ve Umman arasında paylaşılacak.
Fonların, Malakka Boğazı’ndaki gibi çevre risklerinin değerlendirilmesi, kurtarma çalışmaları ve teknik destek için kullanılabileceği kaydedildi.
