Diyarbakır’ın Çınar ilçesine bağlı Demirölçek Mahallesi’nde yer alan Zerzevan Kalesi, Roma İmparatorluğu döneminde askeri bir yerleşim olarak kullanılmıştır. Bu kale, şehrin önemli turizm değerleri arasında yer almaktadır. UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi’nde bulunan tarihi kalede 2014 yılında başlatılan kazı çalışmaları hala devam etmektedir.
Bugüne kadar yapılan kazılarda 60 dönüm alan üzerinde birçok kalıntıya ulaşılmıştır. Bu kalıntılar arasında 12-15 metre yüksekliğinde ve 1200 metre uzunluğunda sur kalıntısı, gözetleme ve savunma kulesi, kilise, yönetim binası, konutlar, tahıl ve silah depoları, kaya mezarları, su kanalları, su sarnıcı, yer altı kilisesi, sığınağı ve gizli geçitler bulunmaktadır. Ayrıca, Mithras dinine ait yer altı tapınağı ve birçok eser gün yüzüne çıkarılmıştır.
2017 yılında tesadüfen bulunan Mithras kutsal alanı, bölgedeki en büyük keşiflerden biri olmuştur. Roma İmparatorluğu’nun Doğu sınırındaki ilk kutsal alan olan Mithras Tapınağı, dünyada bulunan son Mithras kutsal alanıdır. Zerzevan Kalesi’nde yapılan kazılarda, gizli dini tören ve ayinler için gelen davetlilerin konakladığı alana ulaşılmıştır.
Zerzevan Kalesi’nde devam eden kazılar, dünya genelinden birçok ziyaretçinin ilgisini çekmektedir. Mithras kutsal alanını görmek için Amerika, İngiltere, İsviçre, Japonya, Rusya gibi ülkelerden ziyaretçiler bölgeye gelmektedir. Bu keşifler, bölgenin ve ülkenin turizm potansiyelini artırmaktadır. Kazı başkanı Doç. Dr. Aytaç Coşkun, Zerzevan Kalesi’nde yapılan çalışmaların bilim dünyasına sunulacaklarını ve bölgedeki gizemli yapıların aydınlatılacağını belirtmektedir.
